´╗� K─░RMEN 50 YA┼×INDA – Renklerin ├ľzg├╝r Sesi
 
YE┼×─░L / Celal Necati ├ť├žy─▒ld─▒z
YE┼×─░L / Celal Necati  ├ť├žy─▒ld─▒z
21 A─čustos 2019 ├çar┼čamba
celalnecatiucyildiz@hotmail.com
K─░RMEN 50 YA┼×INDA

Bir zamanlar Silifke’de yay─▒nlanan Akyol Gazetesi vard─▒. Orada bir k├Â┼čem vard─▒. ├ľnce ad─▒ yoktu. Bir sanat├ž─▒ arkada┼č─▒m AL─░ Y├ťKSEL; bir Kirmen ├žizdi, k├Â┼čemin ba┼čl─▒─č─▒ K─░RMEN oldu. O g├╝nden sonra hep yazd─▒m. Daktilo ile yaz─▒yordum. Matbaaya elden g├Ât├╝r├╝yor, Ahmet KILIN├ç, Mehdi MUCUK ya da bir ba┼čkas─▒ onu diziyordu. Tek tek harfler diziliyordu. Yaz─▒lar─▒m─▒ onlar ezbere bilirdi.
Kirmen daha sonra Sesimiz, Oy Trabzon, Yeni Haber, ┼čimdilerde Mutilcemiz.Net, Ufukturu.Net’te yaz─▒lar─▒m ile devam ediyor. Yaz─▒ya ba┼člad─▒─č─▒mda neden Kirmen diye yazm─▒┼čt─▒m. O yaz─▒m─▒z─▒ bulamad─▒m. ├ç├╝nk├╝ 1999’da Ta┼čucu’nu sel alm─▒┼čt─▒. Ar┼čivim sular alt─▒nda kald─▒. Bir k─▒sm─▒n─▒ ├žamurlar i├žinde kurtard─▒m ama o yaz─▒y─▒ bulamad─▒m. Ama an─▒msad─▒─č─▒ kadar─▒ ile:
“Kirmen Y├Âr├╝k kad─▒n─▒n elinde, davar─▒n ba┼č─▒nda, avar sularken, bir elinde y├╝n, di─čer elinde kirmen, e─čirir durur. Y├╝n yuma─č─▒ k├╝├ž├╝ld├╝k├že; kirmende e─črilen ip, ├žo─čal─▒r. Kirmen bo┼čalt─▒l─▒r. Tekrar ele y├╝n al─▒n─▒r, tekrar d├Âng├╝ ba┼člar. Gen├ž k─▒z, gen├ž kad─▒n ya da ya┼čl─▒ kad─▒n kirmen d├Ânerken hayal kurar. Kirmenin d├Ân├╝┼č├╝ne kendini kapt─▒r─▒r. Bir t├╝rk├╝ olur, bir sevda olur. Bazen uzaktan bir kaval sesi gelir. ─░┼čte o zaman sevda ├ževrilen iplerin i├žinde kendini bulur.
Bir bakars─▒n kirmenin ucu yerde kendine yer bulmu┼čtur. Topra─č─▒ oyar gider. Bir ta┼ča gelince, hayal durur. Kendine gelir. Di─čer elindeki y├╝n bitmi┼čtir. Kirmeni al─▒r, Kestel yuma─č─▒n─▒ al─▒r torbas─▒na kor. O g├╝nk├╝, sevda telleri ilmik, ilmik olmu┼čtur. O yuma─č─▒n i├žinde birlikte, dokunacak kilim, dokunacak ala ├žulda, k─▒z─▒l alada, ala heybede yerini alacakt─▒r.
├çocuklu─čumuzda bir bak─▒mc─▒ ├ťmm├╝ vard─▒. ┼×imdiki ├çaml─▒ca, eski ad─▒ ile ├çalt─▒ da evi vard─▒. Bak─▒ma gelenlerin y├╝z├╝ne bakar bakar, sonra eline kirmenini al─▒r, ├ževirmeye ba┼člard─▒. Kirmenin her d├Ân├╝┼č├╝nde, o konu┼čur, ge├žmi┼čten, gelece─če bir k├Âpr├╝ kurard─▒. Bilirdi, bilmezdi, onu bilmem; insanlar mutlu ayr─▒l─▒rd─▒. ┼×imdilerde kirmen e─čiren bir kad─▒n g├Ârsem, bak─▒mc─▒ ├ťmm├╝ akl─▒ma gelir. Allah rahmet eylesin. ┼×imdi o evin ├Ân├╝nde bir market var. Bir mahalle olmu┼č.
Yaz─▒lar─▒m─▒ yazarken bir elimde kirmen vard─▒r. Y├╝n├╝ al─▒r, e─čirmeye devam ederim. Kirmen d├Ând├╝k├že hayallerim; daktilonun tu┼člar─▒ ile bulu┼čur. Her konulan noktada bir ses gelir. Sanki kirmenin ucu ta┼ča gelmi┼č, ┼čimdilerde bilgisayar tu┼čuna basarken, hala daktilo al─▒┼čkanl─▒─č─▒ ile nokta tu┼čuna sert vurmaya devam ediyorum. O y─▒llar─▒n g├Âz a─čr─▒s─▒ iki daktilo hala evimde; biri yaylada, biri sahilde. Onlar kirmenin tek g├Ârg├╝ tan─▒─č─▒. Ne s─▒rlar ta┼č─▒rlar. Ah bir dile gelebilseler, ah bir konu┼čsalar. Yazamad─▒klar─▒n─▒, ka─č─▒da d├Âk├╝lmeyen s├Âzc├╝kler.
Ama bir ┼čey itiraf etmeliyim. Daktiloyu ├Â─črendi─čim avukat sekterli─či d├Ânemim. Yan─▒nda ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m Avukat Hatay ├ťyet├╝rk. Ondan hukuk, adalet duygular─▒n─▒ ├Â─črendim. Dilek├želer, dilek├želer, bo┼čanma, tarla, g├╝n geldi, temyiz dilek├žesi. Onlar─▒n aras─▒nda gazeteye yaz─▒ yeti┼čtirme. Yaz─▒m─▒ bekleyen dizgiciler. ─░┼čte Kirmenin ├Âyk├╝s├╝.”
Cenupta T├╝rkmen Oymaklar─▒. / Ali R─▒za Yalman (YALKIN) Gazi Antep, K.Mara┼č, Adana, ─░├žel y├Âresinde 1928 y─▒llar─▒nda at─▒n s─▒rt─▒nda, yada yayan. T├╝m Toroslar, y├╝─čl├╝k, Alada─č, Bolkar Da─člar─▒, Nurhak Da─člar─▒ dola┼čm─▒┼č. G├Âksu ─▒rma─č─▒n─▒n bat─▒s─▒na ge├žmeye ├Âmr├╝ yetmemi┼č. ─░┼čte ara┼čt─▒rmac─▒m─▒z Kirmen’i Y├Âr├╝klerin i├žinde g├Âr├╝p tan─▒mlam─▒┼č. Bakal─▒m de demi┼č:
ÔÇťBu aletin yayg─▒n ismi b├╝t├╝n Anadolu’da: K─░RMEN’dir. Alet ├ž─▒nar a─čac─▒ndan bir mile ge├žirilmi┼č d├Ârt kanattan meydana gelir. Kirmen ile y├╝n, pamuk iplikleri haz─▒rlan─▒r. Bu i┼če y├╝n e─čirme, pamuk e─čirme ismi verilir.
Y├╝nden b├╝k├╝lm├╝┼č ipliklere ‘Y├╝n ip’, ke├ži k─▒l─▒ndan b├╝k├╝lm├╝┼č iplere ‘k─▒l ip’, pamuktan b├╝k├╝lm├╝┼č iplere de ‘pamuk ip’ denir. Pamuk ipim biraz kal─▒nca e─črilmi┼č olanlar─▒na ‘t─▒rl─▒k’ denir. T─▒rl─▒klar kilim ve savan ve ├žuval i┼člerinin alt k─▒sm─▒nda kullan─▒l─▒r (Dokumalar─▒n uzun iplerinin ismine Atk─▒, geni┼čli─čine olan─▒na yani dokumay─▒ meydana getiren iplerin ismine Ezgi denir.)
Kirmen ile b├╝k├╝lecek iplerin y├╝nleri sol kol bile─čine bilezik gibi ge├žirilir ve sa─č el ile kirmen d├Ând├╝r├╝l├╝r. ─░p b├╝k├╝ld├╝kten sonra kirmenin kanatlar─▒n─▒n ├╝st├╝ne sar─▒l─▒r. Y├Âr├╝kler gezginci olduklar─▒ i├žin genellikle bu usul├╝ takip ederler.
Kirmenler ip b├╝kme ve e─čirme; Y├Âr├╝klerde erkek ve kad─▒nlar─▒n ortak i┼člerindendir. ├çok zaman k─▒┼č─▒n giyilecek ├žoraplar bile oban─▒n erkekleri taraf─▒ndan ├Âr├╝l├╝r. Bu i┼či biraz ihtiyarlam─▒┼č adamlar yaparlar. Delikanl─▒lar daha a─č─▒r i┼člerde u─čra┼čt─▒klar─▒ndan ne kirmen b├╝kerler, ne de ├žorap ├Ârerler. Yaylalarda bir ├žok ihtiyar deve g├╝der, t├╝rk├╝ s├Âyler.bununla birlikte beraber ellerinden kirmeni b─▒rakt─▒klar─▒n─▒ g├Ârmedim.” Cilt II. Sahife 465-467

50 y─▒ll─▒k yaz─▒ ge├žmi┼či Usumun i├žinden Kirmen’in dilinde sizlere ula┼čt─▒. ├ťlkemde, Avrupa ya da ba┼čka bir ├╝lkede Google sorarsan bir ┼čeyler s─▒ralan─▒yor. Ara┼čt─▒rmalar, g├Âzlemler yaz─▒ya d├Âk├╝l├╝yor. Zaman geliyor Japonya, Hollanda, ─░ngiltere’de bir ara┼čt─▒rmac─▒n─▒n yaz─▒lar─▒n─▒n kaynak├žalar─▒nda yer al─▒yorsun. Kitaps─▒z diyorlard─▒ ya; ge├žti─čimiz y─▒l onu da yendik. Art─▒k bir ├žocu─čumuz var. AY I┼×I─×INDA G─░DENLER / TAHTACI YA┼×AMINDAN KES─░TLER / ├ľyk├╝ ├çal─▒┼čmas─▒.
Halk bilimi ara┼čt─▒rmalar─▒ da, kirmen de e─črilmeye devam ediyor. G├╝n gelir, o da okuyucu ile bulu┼čur. Ama en kolay─▒ haftal─▒k yaz─▒lar ile okuyucu ile bulu┼čma. Bir be─čeni, bir yorum. ─░nsan bunun ile de mutlu olabiliyor. Yazmak, okuyucu ile bulu┼čmak ya┼čama sevincinin co┼čkusu oluyor.
─░NSAN ODAKLI B─░R YA┼×AM ─░├ç─░N; YA┼×AMA SEV─░NC─░ K─░RMEN ile aran─▒zda olmaya devam edecek.

  Sosyal   Medyada   Payla┼č─▒n
  • Site Yorum

Bir yorum b─▒rak

Yorum yazmak i├žin giri┼č yapmal─▒s─▒n

istanbul escort

buy Instagram comments

bahis siteleri

bahis siteleri

matbet

lotcasino.com

bahismobilodeme.com

domingossport.com

mobilbahisodeme.com

milanobet

deneme bonusu veren siteler

uzmanwin.com

mobil ├Âdeme bahis

tipobet

canliturkcasino.com

betcosport.com

escort istanbul